Szkolenia VAT

Zmiany VAT

Menu

Niewystarczające zmiany w uldze na złe długi w VAT

Z dniem 1.06. 2005 r.  funkcjonuje w Polsce rozwiązanie prawne pozwalające na wyeliminowanie ciężaru podatku VAT w przypadku, gdy podatnik nie otrzymał od kontrahenta zapłaty za sprzedane towary lub wykonane usługi. Takim rozwiązaniem jest uregulowana w art. 89a i art. 89b ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług tzw. „ulga na złe długi”. Ulga ta polega na przyznaniu podatnikowi prawa do obniżenia podatku należnego o kwotą niezapłaconego przez kontrahenta podatku VAT. Równocześnie, w związku z brakiem zapłaty, dłużnik zobowiązany jest skorygować odliczony wcześniej podatek naliczony.
Od 1.07.2015 r. przepisy dotyczące stosowania ulgi na złe długi uległy zmianom. Wydaje się jednak, że nie rozwiążą one wszelkich problemów związanych ze stosowaniem tej ulgi.
Głównym warunkiem dla skorzystania z ulgi jest posiadanie wierzytelności nieściągalnych. Podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona.
Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, wtedy gdy wierzytelność nie została uregulowana albo zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 150 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Jedynym kryterium uznania wierzytelności za nieściągalną zgodnie z ustawą o VAT jest upływ określonego czasu. Ustawodawca nie wymaga od nas podjęcia i  udokumentowania aktywnych działań zmierzających do odzyskania należności. Bez znaczenia dla celów stosowania ulgi jest również możliwość zaliczenia tych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów w podatkach dochodowych na przykład jako wierzytelności nieściągalnych.
Od 1.07.2015 r. skorzystanie z ulgi na złe długi będzie również możliwe, w przypadku gdy transakcja została dokonana  pomiędzy podmiotami o powiązaniach o charakterze rodzinnym lub z tytułu przysposobienia, kapitałowym, majątkowym lub wynikającym ze stosunku pracy.
Przepisy obowiązujące do 30.06.2015 r. nie przewidywały możliwości skorzystania przez wierzyciela z przedmiotowej ulgi, w przypadku gdy dłużnik był w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Jednak dłużnik zobowiązany był w takiej sytuacji do dokonania stosownej korekty. W konsekwencji istniała asymetria w stosowaniu tych przepisów przez wierzyciela i dłużnika. Od 1.07.2015 r. dłużnik nie będzie już zobowiązany do korekty kwoty podatku naliczonego jeżeli w ostatnim dniu miesiąca, w którym upływa 150 dzień od dnia upływu terminu płatności, będzie w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji. W takim przypadku wierzyciel w dalszym ciągu nie będzie uprawniony do dokonania stosownej korekty. Zmiana spowoduje symetrię obowiązków wierzyciela i dłużnika. Niezapłacony podatek VAT będzie podlegał zgłoszeniu do masy upadłości.
W dalszym ciągu dla możliwości skorzystania z ulgi na złe długi istotne znaczenie ma status sprzedawcy i nabywcy na dzień dokonania transakcji oraz na dzień dokonywania korekty podatku należnego. Dostawa towaru lub świadczenie usług muszą być dokonane na rzecz podatnika podatku od towarów i usług, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny.
Ten wymóg sprawa, że nie wolno skorzystać z ulgi na złe długi w stosunku do transakcji dokonywanych na rzecz osób fizycznych niebędących podatnikami podatku VAT, podatników zwolnionych przedmiotowo bądź podmiotowo z podatku VAT oraz kontrahentów zagranicznych. Takie rozwiązanie budzi wiele wątpliwości. Nie da się  bowiem z góry założyć, iż wymienione grupy odbiorców rzetelniej regulują swoje zobowiązania. Warto zwrócić uwagę, iż nabywcy nie będący podatnikami VAT czynnymi nie mają prawa do odliczenia podatku naliczonego, tak więc ewentualna korekta dokonana przez sprzedawcę nie mogłaby prowadzić do potencjalnych oszustw podatkowych i unikania opodatkowania. Tak więc to ograniczenie nie ma racjonalnego uzasadnienia.
Następnym warunkiem do skorzystania z ulgi na złe długi jest, aby od dnia wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły dwa lata. Korekta może być dokonana w dowolnym terminie przypadającym pomiędzy okresem rozliczeniowym, w którym upłynie 150 dni od terminu płatności faktury, a upływem okresu dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym wystawiono tę fakturę. Powinno się zwrócić uwagę na problem, który wynika z ograniczenia możliwości skorzystania z ulgi na złe długi w terminie dwóch lat od dnia wystawienia faktury. Na skutek przedłużenia terminów płatności może się bowiem zdarzyć, iż nieściągalność wierzytelności zostanie uprawdopodobniona po upływie dwóch lat, licząc od końca roku, w którym faktura została wystawiona.
Prawidłowość tych warunków umożliwiających skorzystanie z ulgi na złe długi budzi wątpliwości w świetle art. 90 Dyrektywy 2006/112, który przyznał państwom członkowskim jedynie uprawnienie do określenia warunków formalnych umożliwiających wykazanie, iż po zawarciu transakcji zapłata części lub całości wynagrodzenia ostatecznie nie nastąpiła. Zwrócił na to uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 15.05. 2014 r. w sprawie Almos Agrárkülkereskedelmi Kft (C-337/13). W uzasadnieniu Trybunał wyraźnie wskazał, iż formalności, jakie mają spełnić podatnicy, by móc skutecznie powoływać się przed organami podatkowymi na prawo do obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT, powinny ograniczać się do formalności umożliwiających wykazanie, że po zawarciu transakcji zapłata części lub całości wynagrodzenia ostatecznie nie nastąpi.

Zobacz szkolenia podatki  2017 »