Szkolenia VAT

Zmiany VAT

Menu

Finansowe transakcje pomocnicze a kalkulacja współczynnika struktury sprzedaży

Podatnicy wykonujący czynności opodatkowane podatkiem VAT mają co do zasady prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w pełnej wysokości od wydatków związanych z tymi czynnościami.
Ograniczenie w prawie do odliczenia pojawia się jednak w sytuacji, kiedy  wykonują oni także czynności zwolnione z VAT, które nie uprawniają do odliczenia VAT naliczonego. W powyższej  sytuacji, konieczne jest wtedy odpowiednie przyporządkowanie ponoszonych wydatków do każdego rodzaju działalności gospodarczej. W przypadku braku możliwości takiej alokacji są oni zobowiązani do kalkulacji współczynnika struktury sprzedaży.

Przepisy regulujące zasady ustalania współczynnika struktury sprzedaży zostały zawarte w art. 90 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: ustawa o VAT).

Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o VAT w stosunku do towarów i usług wykorzystywanych przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Każdorazowo zatem, podatnik jest w pierwszej kolejności zobowiązany określić czy dany wydatek jest związany wyłącznie z czynnościami opodatkowanymi VAT lub z czynnościami zwolnionymi albo niepodlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT. Jeżeli jest on w stanie dokonać bezpośredniej alokacji takiego wydatku, wówczas może mu przysługiwać pełne prawo do odliczenia VAT, gdy wydatek dotyczy czynności opodatkowanych lub też takie prawo w ogóle mu nie będzie przysługiwać, gdy wydatek jest związany tylko z czynnościami zwolnionymi z opodatkowania lub z czynnościami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. W sytuacji, gdy podatnik nie ma możliwości, aby przyporządkować określony wydatek do danego rodzaju działalności, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Zasady ustalania wspomnianej proporcji zostały określone w kolejnych ustępach art. 90 ustawy o VAT. Proporcję ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. W liczniku uwzględnia się zatem obrót z tytułu transakcji opodatkowanych VAT, zaś w mianowniku sumę obrotu z tytułu transakcji opodatkowanych VAT oraz transakcji zwolnionych z opodatkowania. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2011 r. sygn. akt I FPS 9/10 transakcje niepodlegające VAT nie wpływają na sposób kalkulacji współczynnika struktury sprzedaży. Ponadto, proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu do którego jest ustalana proporcja oraz zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej.

Dodatkowo, w sytuacji gdy proporcja przekroczy 98% zaś kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu, wynikająca z zastosowania tej proporcji, w skali roku, była niższa niż 500 zł, podatnik ma prawo uznać, że proporcja wynosi 100%. Natomiast, jeżeli proporcja nie przekroczyła 2%, podatnik może przyjąć, iż wyniosła ona 0%.

Trzeba pamiętać o tym, że  nie każdy obrót należy uwzględniać w tej kalkulacji. Na potrzeby wyliczenia nie uwzględnia się bowiem obrotu uzyskanego z dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika – używanych przez podatnika na potrzeby jego działalności (art. 90 ust. 5 ustawy o VAT). zgodnie z art. 90 ust. 6 ustawy o VAT do obrotu ustalanego na potrzeby wyliczenia współczynnika struktury sprzedaży nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących:
› pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych,
› usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7,12 i 38-41, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy. Chodzi więc m.in. o usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, usługi poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych, usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, czy też usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Ustawodawca nie sprecyzował jak należy rozumieć termin „pomocniczy” i to na tym tle dochodzi do licznych sporów podatników z organami podatkowymi. Warto również zwrócić uwagę, że  do końca 2013 roku ustawodawca odwoływał się do transakcji dokonywanych sporadycznie (art. 90 ust. 6 ustawy o VAT brzmiał wówczas w sposób następujący: do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z tytułu transakcji dotyczących nieruchomości lub usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 37-41, w zakresie, w jakim czynności te są dokonywane sporadycznie).

Zobacz szkolenia podatki  2017 »